Për tjetrin që do ta dashurojë!

Ajo tmerrohet nga merimangat.

Kështu që kur ti të jesh jashtë me miqtë duke pirë natën dhe ajo të shkruan e terrorizuar që ka një merimanssgë tek dritarja, të lutem shko ta vrasësh. Ajo nuk do të flejë përndryshe.

Ajo është totalisht introverte. Mund të mos të të kthejë përgjigje për orë të tëra dhe mund të mos e shohësh për një javë. Ti ke për ta marrë personale këtë. Mos e merr ashtu. Ajo thjesht po kujdeset për veten e saj dhe do të të thotë se sa shumë e ka marrë malli kur ishit larg.
Ajo bëhet shumë xheloze. O Zot sa xheloze bëhet. Ata sy kafë kthehen në jeshile të errët. Ajo e urren këtë anë të vetes, kështu që nuk e bën me qëllim. Mbaj mend se ajo të do. Siguroje që edhe ti e do.

Meqë po flasim për këtë çështje, ajo ka nevojë për shumë siguri. Thuaji që e do dhe bëje mirë. Nëse nuk e bën dot këtë, largohu. Ajo meriton diçka më të mirë.
Do të ketë netë që ajo do të dalë dhe do të pijë pak më shumë se ç’duhet. Do të të telefonojë që ta çosh në shtëpi. Kur ta bësh këtë, ajo do të të mbajë zgjuar gjithë natën duke të të gudulisur dhe duke të të thënë vazhdimisht: “Të dua dhe më vjen keq që jam e mërzitshme.” Ajo nuk është e mërzitshme. Por sigurohu që të ketë ujë pranë dhe mos e lër t’i bjerë të fikët derisa ta pijë, përndryshe do të ndihet shumë keq në mëngjes.

Ajo është gruaja më e pavarur që njoh. Por është kaq e pasigurt, saqë ende më thyhet zemra kur e mendoj. Ndaj kur të fillojë një debat duke thënë “ti nuk më do”, mos u nevrikos. Rikujtoje se e do dhe arsyet përse. Ajo do të qetësohet.
Macja vjen gjithmonë e para. Gjithmonë. Mos e vër kurrë në dyshim.
Bëji çaj dhe mbaj mend sesi e pi kafen. Ajo do ta vërë re.
Kur ajo të ketë ndonjë krizë ankthi, përqafoje dhe fërkoji kurrizin. Thuaji që është e sigurtë dhe rikujtoje se ka medikamente nëse i nevojiten.

Nëse nuk e trajton dot si mbretëreshë, lër dikë tjetër që ta bëjë këtë. Ajo vajzë meriton gjithë botën.
Humbja e saj është një dhembje që nuk do ta kalosh kurrë. Bota jote do të shembet dhe ato copa të thyera nuk do të ngjiten më kurrë si dikur. Mos e lër të shkojë.
Ajo do të të dojë me gjithë qenien e saj. Të lutem bëj të njëjtën gjë.
Po të lutem që të mos e lëndosh. Ajo është e artë. Mos e lër atë shkëlqim të venitet.
Jepi gjithçka dhe ajo do të ta kthejë. Nuk do të të duhet kurrë më që t’i lutesh Zotit për diçka.

Nga një emër që do ta dëgjosh kalimthi…

Vejzi Elm

Fragmente të shkëputura nga kryeveprat!

Dhe pastaj pyet veten ku janë ëndrrat e tua.

Dhe duke tundur kokën thua: Sa shpejt ikin vitet! Dhe përsëri pyet veten: Ç’bëre me vitet e tua, Ku e vaose kohën tënde më të mirë Ke jetuar apo jo Shiko i thua vetes, shiko se si bën ftohtë eenë këtë botë. Do të kalojnë të tjerë vite, dhe pastaj do të vijë vetmia e ernrët, do të vijë me shkop pleqëria e dridhur, e pastaj brenga dhe përmbysja.

Do të zverdhet bota fantastike, do të mërdhijë, do të treten ëndrrat tuaja dhe do të bien siç bien gjethet e verdha nga drurë.

Dashuria është një sëmundje nga më të rrezikshmet dhe më ngjitëset. Ne të sëmurëve nga dashuria, na dallon kushdo.

Sy, thellësisht të mavijosur, kallëzojnë se kurrë nuk flemë, të pagjumë natë pas nate prej përqafimeve, ose prej mungesës së tyre, vuajmë prej ethesh dërrmuese dhe ndiejmë një nevojë të papërmbajtshme për të thënë marrëzira.

Dashuria mund të shfaqet, kur, ashtu rastësisht, tek supa apo tek pija, lëshon nga dora një grusht me pluhur “dashuromë”.

Dashuria mund të të zërë, ama nuk mund të parandalohet dot, Të rinjtë e duan atë që është interesante dhe e veçantë, për ta nuk ka rëndësi nëse ajo është e vërtetë apo e gënjeshtërt. Shpirtrat më të pjekur duan tek e vërteta atë që është tek ajo më interesante dhe e veçantë. Më në fund, njerëzit krejtësisht të pjekur, e duan të vërtetën edhe në atë që duket tek ajo e thjeshtë dhe lakuriqe dhe qv i ngjall mërzi njeriut të rëndomtë, sepse kanë vënë re që e vërteta prirtet ta thotë me fytyrë e thjeshtësisë mençurinë e saj më të lartë.

Nuk e parandalon dot uji i bekuar, nuk e parandalon as gjaku i kurbanit; as kokrra e hudhrës që s’vlen për asgjë Dashuria është e shurdhër ndaj Fjalës se shenjtë dhe përbetimit të shtrigave.Nuk ka dekret qeveritar që mund ta ndalojë, as bar mjekësor që ta evitojë, edhe pse shitëset vënë tellallin, nëpër tezga, për barëra shëruese, të garantuara e gjithçka tjetër.

Dhe unë gjithashtu u ndjeva gati për të jetuar përsëri. Sikur gjithë ky zemërim më kishte pastruar nga e keqja, më kishte boshatisur nga shpresa, përpara kësaj nate të mbushur me shenja dhe yje po i hapesha për herë të parë indiferencës së butë të kësaj bote.

Albert Camus

Penelopa në lutë – Oriana Fallaci

Xho, unë i urrej letrat, I konsideroj një mjet komunikimi për shurdhmemecët.

Një letër nuk do të mundet kurrë të zbusë hidhërimin tënd, të të ndryshojë idenë që krijove për Amerikën duke njohur dy tipa si unë dhe Diku, të të shpjegojë se Amerika që nuk njohe, është mësss e mirë: më e rëndomtë dhe më e mirë, më e mërzitshme dhe më e smirë; një Amerikë që beson te ndershmëria, te morali.

Deri në atë pikë sa t’i lërë të pashqetësuar tipat si unë, si Diku dhe si ti; një Amerikë që mund t’i mbijetojë katastrofës së madhe nën kërcënimin e së cilës ne krijesat që nuk meritojmë të mbijetojmë, u takuam dhe luftuam njëri-tjetrin, Po të shkruaj pasi mësova se ia mbylle derën Riçardit, neve.

Është natë dhe vrarja e ndërgjegjes më zgjon nga gjumi; më kot i përsëris vetes se një letër nuk mund të mjaftojë aspak për të shpjeguar se nuk duhet të mendosh për dyert që mbyllëm pas krahëve apo që na përplasën në fytyrë, sepse, sa herë që një derë mbyllet, ne gjendemi përballë dilemës përfundimtare, o mua, o veten; o jetën, o vdekjen, dhe në zgjedhjen e njërës apo tjetrës merr fund liria jonë e brendshme.

Ti, për shembull, zgjedh të jetosh dhe ecën drejt rrugës që e mendon më të lehtë, meqë është me qarkullim të njëanshëm dhe pa kthesa, por e di shumë mirë se për një defekt në motor apo për një dobësi mund të biesh në një humbellë që në dukje nuk kish rrezik. Ajo që do apo do të doje nuk varet nga ty: kjo është e vetmja siguri që më ngushëllon kur syri më shkon mbi një pasqyrë dhe pasqyra më kthen mbrapsht një fantazmë me mustaqe, me rrudha të zhgënjyera, krenari të zhgënjyer, ves të zhgënjyer.

Dhe mos i jep të drejtë atij që të thotë se fatin e bëjmë vetë apo që Shpresa e Zotit na mbron: nuk të mbron askush nga momenti që lind dhe qan, sepse ke parë diellin. Je e vetme, e vetme dhe, kur je e lënduar, është e kotë të presësh ndihma, sepse nuk ka prind apo dashnor, apo vëlla që mund të humbasë kohën me ty: pak a shumë, ata të rrinë mbi kokë për një kohë të gjatë, mbase të mjekojnë dhe të japin për të pirë, por pastaj, në mënyrë të pakthyeshme, marrin rrugën ku edhe ata vetë do të lëndohen. Kjo letër pra, mund të shërbejë vetëm për një gjë: të të japë një këshillë banale. Dhe atëherë dëgjomë, Xho. Lufta e vërtetë nuk është ajo për të cilën lufton kur dy budallenj të fuqishëm kanë vendosur të hedhin një bombë.

Lufta e vërtetë është ajo që bën në përpëlitjen mes dashurisë dhe urrejtjes së paurdhëruar, veçanërisht kur kthehesh. Ti Xho, kthehesh me mendje dhe zemër të dërrmuar nga një plagë shumë e rëndë, por të tjerët e injorojnë sepse në dukje ti je si më parë. Lëri në këtë iluzion. Mos u trego se ke ndryshuar, mos e trego luftën që të bëri të ndryshosh. Bota ku jeton, nuk di ku t’i çojë heronjtë dhe martirët. Ata ecin kundër rregullave, ata turbullojnë ndërgjegjen e njerëzve të thjeshtë, ata janë të çmendur në një botë të mençurish. Duhet të heshtësh ose të gënjesh nëse nuk do t’i frikësosh. Dhe mbaje mend se këto fjalë i shkroi me keqardhje, me dashuri, i vetmi burrë me të cilin mund të mos heshtje dhe të gënjeje: Billi”.

Oriana Fallaci

Tregim i mrekullueshëm nga Mitrush Kuteli

Juve që ankoheni e thoni se njeriu s’ka ndjenja është mirë t’ju tregoj fatin e një mareshali të Napoleonit.

Nuk do t’ja permendim fare emrin që të mos ngacmojmë historianët dhe pedantët, Ky mareshall ishte ende i ri, Mbrensa ess faqes dhe leshrat pak si të përhime ja bënin fytyrën tërheqëse, Ishte errësuar nga vuajtjet dhe fushatat e lutrave.

Ushtarët e donin mareshallin: ky kish mbajtur bashkë me ‘ta peshën e lutrave. Flinte shpesh në fushë, pranë zjarrit, i mbështjellë me mantel dhe zgjohej nga klithma e ngjirur e trompetave. Pinte me ushtarët nga i njëjti pagur dhe mbante një uniformë të vjetër të pluhurosur.

Nuk kishte parë dhe nuk dinte gjë tjetër veçse marshime të lodhshme dhe luftime. Nuk i kish shkuar kurrë në mëndje të përkulej mbi shalën e kalit dhe të pyeste fshatarët se si quhej bari që shkelte kali i tij, ose nga çfarë gjë dalloheshin qytetet që kishin ngadhënjyer ushtarët e tij për lavdi të Francës. Luftrat e pareshtura e kishin bërë të rrinte gjithnjë i heshtur dhe të mos e përfillte jetën e vet.

Një dimri, korpusi kalorës i mareshallit, që gjendej asohere në Lombardi, mori urdhër të hidhej menjëherë në Gjermani dhe të bashkohej me “Ushtrinë e madhe”.

Pas dymbëdhjetë ditësh, korpusi u ndal për të kaluar natën në një qytezë të vogël gjermane. Malet e mbuluara me dëborë zbardhnin nëpër errësirë. Rreth e qark ngriheshin pyje ahu dhe vetëm yjtë xixëllonin lart në qiell në mes të shtangësis së përgjithshme.

Mareshalli qëndroi në një hotel. Pas një darke të thjeshtë, u ul në një fron pranë vatrës në sallën e vogël dhe u tha vartësve të tij të largoheshin dhe ta linin vetëm. Ishe i lodhur, donte vetminë.

Qyteza e heshtur, e mbuluar e tëra me dëborë, i përmendte herë kohën e vogëlisë, herë një ëndërr që kish parë përpara disa kohe dhe, ndofta, asqë e kish parë fare. Mareshali e dinte se ato ditë perandori do të bënte një luftim vendimtar dhe e qetësonte vetveten duke thënë se dëshira e qetësisë që e kish pushtuar, i duhej tani atij, mareshalit, si çlodhja e fundit pas bubullimës vrullmadhe të sulmit.

Zjarri i plogështon njerëzit. Mareshalli, që s’po ua hiqte sytë kërcunjve të vatrës, nuk vuri re se qysh në sallë hyri një njeri i shkuar nga mosha, me një fytyrë thatime si të një shpendi. I panjohuri mbante një frak të kaltër, të arnuar. Iu afrua vatrës dhe nisi të ngrohë duart e mardhura. Mareshali ngriti kokën dhe e pyeti i pakënaqur:

Mitrush Koteli

Ti shkruash dashurisë si Fabio Volo – pjesë nga libri “Kam një jetë që të pres”

Me ty do të jem ndryshe.

T’i them këto fjalë në periudhën më të mirë të jetës sime, në periudhën kur jam mirë dhe kam kuptuar kaq shumë gjëra. Në periudbhën kur më në fund po e njoh lumturinë me sytë e vërtetë të saj.

Në këtë kohë, jeta ime është e plotë, kam kaq shumë gjëra që më pëlqejnë rreth vetes, që më tërheqin. Jam shumë mirë pa ty dhe jeta ime si një person i vetmuar është e mrekullueshme.

Fabio Volo – writer and actor

E di që duke e thënë kështu, tingëllon keq. Unë të kërkoj të rrish me mua jo sepse pa ty ndihem jo i lumtur. Do të isha egoist, nevojtar dhe shumë i interesuar për lumturinë time dhe ti do të ishe shpëtimi im.

Unë të kërkoj të jesh më mua, sepse në këtë moment jeta ime është e mrekullueshmë, por me ty do të jetë akoma më shumë. Nëse unë do të isha duke jetuar një jetë boshe, të pavlerë dhe të mjerueshme, a do të të pëlqente që të ishe ti alternative kundër asgjësë, boshllëkut dhe trishtimit?

Sa më mirë të ndihesh i vetëm, aq më shumë vlerë ka personi që kërkon të kesh pranë. Shpresoj që ta kuptosh drejt këtë që po të them. Unë jam mirë i vetëm, por që kur të kam njohur ty, më duket sikur në çdo fjalë që them, ekziston një shkronjë nga emri yt, sepse në fund të çdo diskutimi më shfaqesh gjithmonë ti në mendje.

Kam mësuar ta dua veten time. Por e di që ti “do të më detyrosh” të jem akoma më i vëmendshëm me gjërat që bëj; të jem i denjë për dashurinë që ndiej për ty. Nga tani, unë dua ta zhvesh veten nga çdo mbrojtje, nga çdo armaturë, nga cdo krenari, sepse jo vetëm që jam i dashuruar me ty, por unë të dua. Për këtë jam i sigurtë.

Në fjalën “Të dua” ka gjithmonë dashuri, por jo në çdo dashuri ka gjithmonë “Të dua”. Unë të dua, ashtu siç nuk kam dashur asnjë tjetër më parë”.

Fabio Volo“Kam një jetë që të pres!

Heshtja jote më dha të gjitha përgjigjet!

Ndonjëherë pres përgjigjen tënde, fjalët e tua … Heshtja jote mbyll atë që nuk dua të dëgjoj, atë që mohoj të dëgjoj.

Unë ende nuk kam mësuar të mos pres asgjë prej teje, të mos kem asnjë shpresë, të di se zbrazëtia që ti le dhe krgijon është përgjigjja jote, kjo është ajo që do të më thuash.

Unë nuk mësoj dot të deshifroj heshtjen tënde.

Heshtja jote krijon një distancë midis nesh, një humnerë që është e pamundur të kalojmë, një ndarje të pashpjegueshme që nuk e meritoj, që unë nuk e kuptoj dhe se, megjithatë, unë duhet ta pranoj. Por heshtja jote është një udhëtim që ndahet në mijëra mundësi dhe nuk mund ta di se cila pasqyron mendimet tuaja.

Por kjo heshtje, ajo që na ndan tani, mbyll gjëra të tjera, ato që nuk guxojmë të themi dhe kanë krijuar një humnerë të thellë midis asaj që kemi dhe asaj që duam. Dhe edhe nëse nuk pres ndonjë gjë, dyshoj që e kam kuptuar plotësisht heshtjen tënde.

Përgjigja ime për heshtjen tënde?

Mund të gjej një mijë përgjigje për heshtjen tënde, por unë mund t’i përgjigjem vetëm në një mënyrë: Më trego çfarë mendon, çfarë të shqetëson, unë jam pranë teje për të të ndihmuar, për të të kuptuar. Nëse ke nevojë për një krah, unë do të ta jap. Nëse ke nevojë për një puthje, unë do të të jap njëqind. Nëse do vetëm që unë të të dëgjoj, do ta bëj.

Unë mund të të përgjigjem në shumë mënyra, mund të ta kthej me heshtje, por nuk dua të shtoj më tej distancën midis nesh.

Nëse ikën pa thënë asgjë, heshtja jote më pëshpërit se nuk dëshiron të vazhdojmë më. Nëse nuk i përgjigjesh mesazheve të mia, heshtja jote më tregon se nuk të intereson se si ndihem apo çfarë mendoj. Nëse të pyes se çfarë mendon dhe nuk më përgjigjesh, heshtja jote më thotë se ka diçka që dëshiron të fshehësh prej meje.

Mundet që përgjigjet që do të më japësh me heshtjen tënde nuk janë këto, por të tjera, por unë nuk mund ta di nëse ti nuk më ndihmon për të kuptuar atë që nuk e thua.

Unë pothuajse nuk e mbaj mend jehonën e fjalëve të tua, nuk i dëgjoj më, lëviz para meje si një fantazmë, si dikush që nuk e njoh dhe është heshtja jote që sugjeron atë që nuk mund të thuash me zë të lartë.

Dhe në qoftë se ikën dhe mbyll derën pa thënë asnjë fjalë, e ke mbyllur përgjithmonë, mos u kthe, sepse do të jetë vetëm atëherë që unë do të kuptoj se ti do vetëm të thuash lamtumirë.

Fjalët nuk janë kurrë të mjaftueshme kur ajo që ke për të thënë del nga shpirti.

Vejzi Sulem

Oriah Mountain Dreamer – DUA TË DI

Nuk dua të di si e siguron ti jetën. Dua të di: çfarë lakmon dhe a guxon të ëndërrosh për atë që zemra jote dëshiron fort?

Nuk dua të di ç´moshë ke. Dua të di: a do të rrezikoje dot të dukeshe si i marrë nga dashuria, nga ëndrrat, nga aventura për të qenë i zjarrtë?
Nuk dua të di se ç´planete ndodhen në kuadraturë me Hënën tënde. Dua të di: a ke mundur të mbërrish në qendër të trishtimit tënd dhe a të kanë forcuar tradhtitë e jetës, a je rrëgjufar dhe je mbyllur nga frika prej dhimbjeve të reja? Dua të di: a mund të jetosh dot me dhimbjen, me tënden apo timen, pa u përpjekur ta fshehësh, ta zbutësh e as ta ndalosh atë?

Dua të di: a mund të provosh kulmin e gëzimit, tëndin apo timin, a mund të vallëzosh furishëm dhe ta lejosh ekstazën të depërtojë deri në majat e gishtave duarve dhe të këmbëve të tua, duke e mos i thirrur urtësisë për të qenë i kujdesshëm dhe realist, për të kujtuar kufijtë e konditës sonë njerëzore?

Nuk dua të di se sa e vërtetë është ajo çka më tregon. Dua të di: a mund ta zhgënjesh dikë tjetër për besnikërinë ndaj vetvetes, a mund ta durosh akuzën për tradhti dhe të mos e tradhtosh shpirtin tënd? Dua të di: a mund ta vëresh dot bukurinë edhe kur ajo nuk është këndshme, a mund të mos fshehësh asgjë nga jeta jote? Dua të di: a mund ta pranosh dot dështimin, tëndin apo timin, dhe me këmbë në bregun e liqenit a mund t´i bërtasësh e t´i thuash «Po!» hënës së plotë e të argjendtë?


Nuk dua të di ku jeton dhe as sa para ke. Dua të di: a ngrihesh dot për të bërë gjënë më të nevojshme, t´u japësh për të ngrënë fëmijëve të tu, pas një nate plot pikëllim e dëshpërim, kur je i shkretuar e i lënduar deri në kockë?
Nuk dua të di se kë njeh e as si ke mbërritur deri këtu. Dua të di: a do të qëndrosh dot me mua, në mes të zjarrit, pa i bërë bisht fare atij?

Nuk dua të di ku ke studiuar, si ke studiuar dhe me kë ke studiuar. Dua të di: a do të qëndrosh dot në këmbë, kur gjithçka përreth mund të shembet? Dua të di: a mund të ndjehesh mirë me vetveten dhe ç´vlerë ka për ty shoqëria me veten në çastet më të zbrazëta të jetës?

(Shënim: Menjëherë të shkon mendja se ky Oriah Ëndërruesi do të jetë ndonjë plak i vjetër indian, diku në Amerikën e Veriut, një krijues poemash diturie të brendshme, ekuilibri ndjenjash dhe pjekurie shpirtërore. Së pari, nuk është ai por është ajo. Pra, është një grua që mori emrin e sipërthënë në një ceremoni shpirtërore, për t´u identifikuar kështu me çamanët (të diturit) e Amerikës së Vjetër.

*Oriah Mountain Dreamer (Oriah Ëndërrues Mali, Ontario, 1954), kur ishte 30 vjeçe dhe vuante nga sindroma e lodhjes së ashpër kronike, pa një ëndërr ku disa plaka, të cilat ajo i quan gjyshet e ëndrrës, i thanë që, nëse donte të shërohej, duhet të ndërronte emrin e të quhej Oriah. Kësisoj, edhe pse me një lloj hezitimi, ajo mori emrin Oriah dhe qysh atëherë kështu quhet prej të gjithëve, madje edhe prej nënës së vet.

Sipas saj Oriah, në hebraisht do të thotë Drita e Zotit dhe se, sipas një zakoni të lashtë çifut, ndërrimi i emrit i bëhet një të sëmuri për t´u shëruar dhe për të fituar energji të reja. Një vit më vonë, duke vazhduar të kërkonte ende kurim, ajo takon një mjeshtër çaman, i cili emrit Oriah i shtoi edhe emrin e medikamentit Mountain Dreamer).

Oriah Mountain Dreamer

Shkëputur nga Kurora e Rinisë – Sterjo Spasse.

Tani kur qëndron në mes të këtij llumi kaq të shëmtuar, puna është Të rrosh apo të mos rrosh? 

Më mirë është vallë të përballish shpifje, poshtërsira, përleshje, hidhërime, dëshpërime, shufra, gënjeshtra, vuajtje të ndryshme shpirtërore dhe shumë e shumë marrëzi të tjera njerëzore, apo të vd, të flesh gjumin e es, të ëndërrosh hiçin, të mos lufctosh me detin e  trubullt, t’i thuash vehtes ndal e Botës t’i japish shkelmin?

Po! Më mirë është vallë t’i shikosh zuzarët e turmës të vriten për një kockë, të kthehen nga fryn era e të të përbuzin për një shpifje, oh, po! Apo më mirë është t’i mbyllish sytë për gjithnjë e jetës t’i thuash: “Mjaft me kaq?!”

Deh, pusho, moj zemër e copëtuar! Mos rënko më! Ti duhet të rrosh! Të rrosh që t’i kallzosh botës të vërtetën, për të dënuar keq shpifjen! Po, të rrosh!

Të rrosh, që t’i thuash turmës, se midis njerëzve, ka  të tillë, që janë hipokrit e të kqinj! Ruaju prej tyre! E pastaj është rregull për ata: qofsh i çelniktë nga vullneti e si xhevair i pastër nga nderi, përsëri nuk shpëton dot nga shpifja! Shpifja është vegla më e mbaruar në duart e njeriut shpirtëkazmë për të shnderuar tjetrin!

Të rrosh që ta mësosh turmën për të jetuar me arsyen e saj, përndryshe le të vdesin varret le t’i hapin që sot, vdekjes le t’i përkulen me të shpejt, se ajo i ngushëllon njerëzit zemërljepur!

Të rrosh, po të rrosh si një kreshnik ndërmjet egërsirash: Puno për ideal, fol për të vërtetën, shkel mbi kërma pa mëshirë dhe lufto shpifjen, padrejtësinë, gënjeshtrën Të rrosh për të shlyer njollën, që ta ngjitën “miqt” e tu të ngushtë. Të rrosh sa t’ua mbushish kokën budallenjëve se njeriu i dobët shpif, shpif edhe gënjen! Tek ai s’ka pastërti morale! Të rrosh, po, të rrosh si me forcë përmbinjerëzore gjersa të krijohet një jetë e re me njerëz të rinj! 

Pra jeto, jeto edhe puno për idealin e caktuar! Mbylli sytë e mos dëgjo marrëzirat e njerëzve të dobët: veç papërfilljes, asgjë tjetër nuk i pret! Hesht, se të gjithë këta erë vdekjeje po përhapin! Hesht, se të gjithë këta erë shpifje po kutërbojnë! Ec, udhëto, lufto, jeto, por mos u beso.

Sterjo Spasse.

Fragment nga libri ” Vetmitari”

Sigurisht, gjithë faji ishte imi. Duhej të kisha kryer studimet.

Babai vdi kur isha pesë vjeç. Mua më rriti nëna. Nuk e di përse, por ishte zemëruar me familjen e saj. Për shkak të babait, mendoj, me të cilin nuk donin që ajo të martohej. Babai kishte shumë kohë që kishte ek, por ajo vazhdonte të mos pajtohej me të vetët.

Punonte shumë, e shkreta nëna ime, edhe shkonte në zyrë, por kjo nuk mjaftonte, Në mbrëmje, në shtëpi, shkruante adresa mbi zarfe. Unë e ndihmoja nga pak, pastaj ajo më çonte të bëja detyrat. Mua më zinte gjumi mbi librat dhe fletoret. Nëna ishte e dëshpëruar që isha përtac.

“Mëso, më thoshte, ke për ta parë më vonë po s’mësove, por ti do të mësosh, zemra ime, apo jo? Ti do të bëhesh profesor, inxhinier ose mjek. Do të jesh një pronar i madh. Do të kesh njerëz nën urdhrat e tua.”

Do të doja shumë të studioja për t’ia bërë qejfin, ajo pikëllohej kur më shihte që nuk dilja mirë me mësime. Më rriti si mundej, duke qarë fatin tim, jo të sajin: “Fare mirë mund të kesh një uniformë të bukur ambasadori, akademiku, gjenerali, gjithë dekorata. Ato arrihen me punë, shumë veta ia kanë dalë mbanë. Ti nuk je më i trashë se ata. Forca, guxim…”

Nga shkolla sillja vetëm nota të këqija. Ajo u bë copë për mua. Unë kreva shërbimin ushtarak. Menjëherë pas ushtrisë, nëna më gjeti punë, falë pronarit për të cilin shkruante adresat dhe që ishte mik i pronarit tjetër, që do të bëhej pronari im.

“Ke ende kohë,më tha.Ke ende kohë për të marrë maturën. Mund ta vazhdosh shkollën natën.”

Po mbusheshin disa javë që punoja në zyrën time, kur ajo vdiq papritmas nga një hemorragji cerebrale. E kishte kryer detyrën e saj, më kishte rritur, më kishte lënë në dorë të pronarit, më kishte sistemuar njëfarësoj.

Isha dendur me brejtjet e ndërgjegjes dhe dobësinë. Vrasje ndërgjegjeje sepse, ajo, nëna ime, kishte dështuar dy herë në jetë, herën e parë për shkak të babait tim, herën e dytë sepse nuk u isha përgjigjur shpresave të saj dhe se nuk e kisha ndihmuar, sepse nuk kisha mundur ta ndihmoja ta ribënte jetën e saj. Nuk doja më të jetoja në apartamentin me dy kthina të errëta dhe një kuzhinë ku e kisha parë të vuante. Për këtë arsye, zgjodha të banoja në një hotel të thjeshtë, dhe, për më tepër, paksa të trishtë. Dhe kështu u gjenda ballë për ballë me Zhak Dyponin, që më tregonte të njëjtat shaka, me orë të tëra. Por në mbrëmje, pas punës, ndërsa endesha nga një kafene në tjetrën, Zhaku shkollohej. Lexonte romane dhe libra ideologjikë. Ai ishte regjistruar në një parti revolucionare.

Në mbrëmje lexonte libra politikë, i përvetësonte, ndoshta gjatë gjumit dhe, të nesërmen në mëngjes, sulmonte me tërbim shoqërinë. Dhe meqë isha bashkëbiseduesi i vetëm, më shigjetonte me vështrimin e tij, më kërcënonte aq shumë me gishtin tregues, ma trazonte aq keq ndërgjegjen sa ndihesha përgjegjës për gjithë të këqijat e lindura nga “sistemi”. Unë isha shoqëria e keqe, sistemi i keq, dashi i flijimit. Kjo, është e vërtetë, nuk zgjaste fort, e shumta një orë, sepse pronari apo sekretarja e tij që, nga zyra ngjitur dëgjonin copëza të fjalimit, dilnin, vinin te tryeza jonë, kërkonin që ne të punonim.

Kështu, çdo gjë qetësohej dhe në mesditë Zhaku dhe unë dilnim miqësisht për të pirë një aperitiv te kafeneja e zakonshme. Mbasdite, ai ishte shumë i lodhur për të vazhduar fjalimet dhe sidomos duhej të punonim shumë për të kapur kohën e humbur nga diskutimet e tij. Duke dalë nga puna, Zhaku dhe unë vinim re në vjeshtë se çdo ditë ishte bërë pak më e
shkurtër se një ditë më parë. Duke nisur nga janari, herë ai, herë unë, vërenim se ditët zgjateshin nga një minutë në krahasim me një ditë më parë.

Nuk isha i revoltuar. Por as i dorëzuar nuk isha aspak, sepse nuk e dija se ndaj ç’gjëje duhej të dorëzohesha ose ç’shoqëri duhej të kisha parasysh për të jetuar i lumtur. Nuk isha as i trishtuar as i gëzuar, unë isha aty, nga koka te këmbët i përfshirë në kozmogoninë që nuk mund të ishte tjetër veçse ajo që ishte dhe nuk kishte shoqëri që mund të ndryshonte, sido që të ishte. Universi ishte dhënë njëherë e përgjithmonë me netët dhe ditët e tij, yjet dhe diellin, tokën dhe ujin dhe çdo ndryshim i asaj që na ishte dhënë, kapërcente mundësitë e përfytyrimit.

Sipër ishte qielli, toka mbante hapat e mi, ishin ligjet e rëndesës dhe ligjet e tjera, mbarë rendi kozmik u ishte nënshtruar atyre dhe ne, ne bënim pjesë në të. Megjithatë, isha revoltuar dy apo tri herë. Nganjëherë, pas një dreke pune, ortakët apo anëtarët e këshillit administrativ vinin për të inspektuar zyrat. Ne lajmëroheshim njëzet e katër orë përpara. Lanim e pastronim, rruheshim me shumë kujdes, vishnim një këmishë xixë fare, të hekurosur për bukuri, dhe prisnim të vinin zotërinjtë.

Ata hynin në zyrat tona, të prirë nga pronari. Ne çoheshim në këmbë për t’i pritur. Ata nuk na thoshin mirëdita, nuki përgjigjeshin përshëndetjes sonë, madje as që na i hidhnin sytë. Ata shqyrtonin arkivat, dosjet, dëgjonin shpjegimet e pronarit. Shumë prej tyre mbanin në kokë kapelë. Të tjerët nuk mbanin kapelë. Por të gjithë, gjashtë apo shtatë, kishin një fytyrë që u skuqte si pasojë e vaktit të bollshëm që sapo kishin mbaruar. Dhe të gjithë mbanin një shirit të kuq ose një kordele dekorate. Sapo dera mbyllej pas tyre, Zhak Dyponi ulërinte: ”E, megjithatë, jemi ne ata që i mbajmë me bukë. Është djersa dhe mundi ynë qëi ka dhjamosur.”

Pohimi i Zhak Dyponit më dukej i tepruar në formë, sepse as ai dhe as unë nuk djersinim në punën tonë, të ulur rehat-rehat në karrige, kështu që edhe zemërimi im nuk vazhdonte shumë gjatë. Të kuq si janë, thosha me vete, do të vdesin shumë shpejt, sepse do t’u bjerë pika. E ç’ishim ne, Zhak Dyponi dhe unë, veçse dy njerëz, dy insekte fatkeqe midis tre miliard të tjerave. Ortakët ishin gjashtë apo shtatë, gjithashtu midis tre miliard qenieve të tjera të racës sonë. Me çfarë dhe me kë t’i zëvendësosh? Ndryshon apo nuk ndryshon aspak shoqëria, unë isha nga ata që tërhiqen pas të tjerëve.

Eugene Ionesco

Sergei Esenin për veten.

Jam një bir fshatari. Kam lindur më 21 shtator 1895 në lokalitetin e Kuzminit të qarkut të Rjazanit, po në gubernën e Rjazanit.

Qysh në moshën dy vjeç, meqë babai ishte i varfër dhe kishte shumë frymë në familje, më dërguan te gjyshi nga nëna, i cili ishte në gjendje dhe kishte tre djem të rritur beqarë, me të cilët kalova gjithë fëmijërinë. Dajët e mi ishin djem çapkënë dhe kokëkrisur. Kur u bëra tre vjeç e gjysëm, më hipën në një kalë pa shalë dhe më lëshuan revan. Mbaj mend që u tremba shumë dhe u kapa fort pas jeles së kalit.

Pastaj më mësuan të bëja not. Njëri nga dajët (dajë Sasha), më merrte në barkë, më zhvishte e më hidhte si këlysh në ujë. Unë përplasja krahët si i çoroditur e i tromaksur dhe, kur mua gati më mbahej fryma, ai bërtiste: “Eh kuçkë! S’je për asgjë”

Fjalën kuçkë ai e kishte përkëdhelje. Më vonë në moshën tetë vjeç, një daje tjetër unë i zëvendësoja shpeshherë qenin e gjahut, duke notuar nëpër gjole për të kapur rosat e egra. Isha mësuar për bukuri të ngjitesha nëpër pemë. Për këtë ua kaloja të gjithëve. Kur mëllenjat nëpër mështekna nuk e linin ndokënd të flinte, unë ngjitesha shpejt dhe merrja çerdhet. Një herë rashë, po nuk pësova ndonjë gjë të madhe, u gërvisha pak në fytyrë e në bark, po theva një shtamë me qumësht që do t’ia çoja gjyshit që po kosiste.

Midis fëmijëve isha gjithnjë i parë dhe sherrxhi i madh, dhe kthehesha në shtëpi përherë i gervishur. Për këto prapësira më bërtiste vetëm gjyshja, kurse gjyshi më nxiste nganjëherë edhe vetë për sherr dhe i thoshte gjyshes: “Mos e nga moj budallaqe. Ashtu do të bëhet më i fortë”.

Gjyshja më donte me gjithë shpirt dhe dashuria e saj nuk njihte kufi. Të shtunave më lanin, më prisnin thonjtë e më lyenin kokën me vaj, se flokët e dredhur mezi më kriheshin. Po edhe vaji s’më bënte shumë dobi. Përherë bërtisja e madje edhe tani sikur s’para i pres me kënaqësi të shtunat.
Të djelave më dërgonin gjithnjë në kishë dhe që të siguroheshin se veja vërtet, më jepnin 4 kopejka. Dy kopejka për naforë dhe dy për t’i hedhur te kondizma e Shenjtorit, po unë paguaja vetëm për naforën, kurse te shenjtori bëja sikur hidhja, po s’hidhja gjë dhe ia mbathja në varrezë e luaja me kalamjtë.

Kështu më kaloi fëmijëria. Kur u rrita, donin të më bënin mësues fshati, ndaj më shpunë në një eminar fetar, pas mbarimit të të cilit duhej të shkoja në Institutin Pedagogjik të Moskës. Për fat të mirë, nuk ndodhi kështu. Metodika dhe didaktika më kishin ardhur në majë të hundës dhe as doja të dëgjoja më për to.

Vjersha kam filluar të shkruaj herët, nëntë vjeç, por, me ndërgjegje të plotë, krijimtarisë i hyra kur u bëra 16-17 vjeç. Dhe vjersha të kësaj moshe i kam botuar në librin tim të parë “Përshpirtja”.

Kur u bëra tetëmbëdhjetë vjeç, habitesha pse gazetat nuk m’i botonin krijimet që u dërgoja dhe befas ia mbatha në Petërburg. Atje nuk më pritën keq. I pari që njoha ishte Blloku, i dyti, Gorodeckij. Kur takova Bllokun, më rrodhën djersët çurg, sepse për herë të parë po shikoja një poet të gjallë. Gorodeckij më njohu me Klujevin, që s’ia kisha dëgjuar ndonjëherë emrin. Me Klujevin u bëmë miq të ngushtë, miqësi që e vazhdojmë edhe sot, pavarësisht se kemi gjashtë vjet pa u takuar.
Tani ai jeton në Viterg, më shkruan se ha bukë me krunde e se ka mbetur për faqe të zezë dhe se i lutet Zotit që të mos vdesë me turp.

Viteve të luftës dhe revolucionit, fati më përplasi sa andej këndej. I rashë Rusisë kryq e tërthor nga Oqeani i Ngrirë i veriut, e deri në detin e Zi dhe atë Kaspik, nga Perëndimi në Kinë, Persi dhe Indi.
Kohën më të mirë të jetës sime quaj vitin 1919. Atëherë kaluam një dimër me 5 gradë temperaturë brenda në dhomë. S’kishim asnjë shkop dru.
Në PKR nuk hyra asnjëherë, sepse e quaj veten shumë më të majtë.

Shkrimtari im më i dashur është Gogoli.
Kam botuar shtatë libra. Tani po punoj mbi diçka të madhe, të titulluar, Në kur s’kishte letër, me Kusikovin dhe Mariengofin i shkruanim vjershat në muret e manastirit të Përkushtimit, ose i recitonim ku të mundnim nëpër bulevard. Amatorët më të mirë të poezive tona ishin prostitutat dhe banditët omunistët na urrejnë tmerrësisht.

U dërgoj përulësisht të fala gjithë lexuesve dhe pakëz vëmendje përpara tabelës “Lutem mos qëlloni!”

Sergei Esenin